Akwalite ọdịmma ndị mmadụ aka - a kpọmkwem ihe ịma aka echiche nke ọbụbụeze?

Si ele ihe anya nke iwu mba aka - a-eme ihe ike aka nke otu eze ala na esịtidem ma ọ bụ mpụga metụtara ọzọ - agha, ndọrọ ndọrọ ọchịchị ma ọ bụ nke akụ na ụba.

The nke bụ isiokwu nke normative na ahụrụ anya arụmụka, na-amalite oge na a haziri site na mba iwu, na ọ dịghị ọkọlọtọ iwu definition adịghị adị ya. Otú ọ dị, ọ kọwara otú a: n'ọnọdụ ụfọdụ, ndị mpụga agha na-amanye itinye aka n'ihe omume nke ọzọ State, iji chebe ya na ndị mmadụ na mbara imebi nke ndị ruuru ha, ọbụna ma ọ bụrụ na ọ bụ a agha dị n'etiti na-ekwu.

Ọ bụ ezie na, ụkpụrụ, aka - ọ bụ ihe iwu na-akwadoghị-eme ihe, ụfọdụ aka dị otú ahụ ikpe na-ahuta ka ziri ezi.

Otu ihe atụ nke ụdị arụmụka echiche e ekenịmde ke 1996 na amaghị nke Canada itinye aka Zaire (now Congo), iji chebe ọtụtụ nde Hutu gbara ọsọ ndụ, ndị lanarịrị mgbukpọ na Rwanda. Ha bụ ndị nọ n'ihe ize ndụ nke mbibi site Tutsis, onye na-akwado ndị Rwandan ọchịchị, na n'ihi na nke Zairian Civil War. The Canada rụrụ ụka na ikike nke ndi nkiti bi, na a nnọọ ihe ọ bụla ọzọ echiche. Ndị na-emegide ya, na-asị na akwalite ọdịmma ndị mmadụ mkpa naanị ike ziri ezi na nnyonye anya. Ke adianade do, ọ na-e-arụ ụka na-adịte aka na ya onwe ya bụ fraught na-ejighị n'aka.

Gịnị ga-eme ndị dị otú ahụ a nsogbu dị ka mgbukpọ na Rwanda, mgbe mba obodo na-agbalị ịkwụsị na-egbu?

Na onodu nke mba iwu, a ala aka n'ihe omume nke ọzọ iji chebe aka ha dị ọcha a na-ahuta ka a akwalite ọdịmma ndị mmadụ aka, ma ọ bụrụ na e nwere bụ ịkwado nke UN Security Council. Ma ma mba nwere ike, na-eme na nnwapụta nke UN Security Council, na-emezu ọkọdọhọ "ọrụ"? Ma ọ bụ ndị dị otú ahụ a ozizi bụ nnoo a "Trojan ịnyịnya", mmetọ nke a siri ike ike? Adịghị efe, na omume, dị adọ ngọpụ maka ekwu decoupling esemokwu ná mba ọzọ?

Mgbe mba enweghị anụ ụlọ nkwado maka n'ejighị ọbara iwu adọ, eziga ya agha na ókèala nke ọzọ na-ekwu, ka a nnukwu ogo ha na-achụso ha warara mba ọdịmma: mmeri nke n'ókèala, inweta geo-emeri na uru, akara dị oké ọnụ ahịa eke ego. Ndú na-agbalị iji merie ọha nkwado, na-akọwa omume ha na okwu nke omume dị elu mgbaru ọsọ - udo, ikpe ziri ezi, ochichi onye kwuo uche na esemokwu mpaghara. Ọ bụ uru na-echeta na mbụk ọtụtụ mkpọsa ulo oru site na European colonial ike na narị afọ nke 19, dabeere na echiche nke omume

Na Rwanda, na 1991, dị ka na-atụ anya, na-French aka n'okpuru UN nkwado ga-eduzi "Operation Turquoise". Ma, na-eji akwalite ọdịmma ndị mmadụ oké mkpa dị ka a cover, France nọgidere na-edè ihe n'ógbè ndị Great Lakes.

Na 2003, ndị US-British mbuso agha na-arụ nke Iraq e kwuru na dị ka a akwalite ọdịmma ndị mmadụ aka site British Prime Minister Toni Blerom.

Ewere n'ime akaụntụ na oge gboo aka bụ, ụkpụrụ, na ndọrọ ndọrọ ọchịchị na ọdịdị na-agụnye imposition nke onye uche site na ike, na akwalite ọdịmma ndị mmadụ aka - a kpọmkwem ihe ịma aka nye echiche nke ọbụbụeze.

Community na North America na Western Europe, na ndị niile okwu banyere ọmịiko maka ndị ọzọ, ọ dị mfe na-ekweta na nke agha na ndị ikpeazụ, dị ka ha, ka ọdachi ná mba ọzọ, ọ bụghị oké njọ na-eche banyere ihe ndị price nke ndị dị otú ahụ "ọmịiko" na n'ụzọ omume, na ndọrọ ndọrọ ọchịchị na aku na uba?

Taa, akwalite ọdịmma ndị mmadụ aka - na ọ bụ ukwuu n'ime ndị brainchild nke United Nations, ụfọdụ okpukpe na-enweghị ike na-arụ ọrụ na udo na esemokwu zones. Ìgwè ndị a bụ ihe ndị kasị-agụsi ya ndị nkwusa. French diplomaati Bernard Kouchner ọbụna ọtụtụ iwu Ozizi ọkà mmụta sayensị Mario Bettati "nri ime ihe."

The okwu nwere ike ga-eji na ndị ọzọ àgwà. Ka ihe atụ, dị ka a set nke aku na uba jikoro nke esịtidem iwu: ịzụta aka ọka adọ. N'ọnọdụ abụọ - ọ bụ ụzọ na steeti na-agbalị imezi ndị ahịa nke ugbo ngwaahịa (ngwaọrụ, nri, ọka).