Okwu Mmalite nke usoro ihe banyere anu ahu: anu ndi obara oyi-onye bu onye a?

Ụwa nke ụmụ anụmanụ dị iche iche ma dị ịtụnanya. Ha dị iche na ibe ha na ọtụtụ ụdị ndụ. Achọrọ m ibi na àgwà nke ụmụ anụmanụ ruo na okpomọkụ nke gburugburu ebe obibi ma chọpụta: anụ ndị na-atụ ọbara ọbara bụ gịnị?

Isi echiche

Na usoro ndu, e nwere echiche nke ọbara ọbara (poikilothermal) na ọkụ-blooded (homoiothermal). A kwenyere na ụmụ anụmanụ na-atụ ọbara ọbara bụ ndị ahụ ọkụ na-adịghị ahụkebe ma dabere na gburugburu ebe obibi. Na-ekpo ọkụ-blooded enweghị a dependency na dị iche mgbe niile nke ahu okpomọkụ. Ya mere, olee ụmụ anụmanụ a na-akpọ ọbara oyi?

Ụdị anụmanụ dị iche iche na-atụ ọbara ọbara

Na zoology, ụmụ anụmanụ na-atụ oyi na-atụ bụ ihe atụ nke ụmụ obere anụ ọhịa nke ụwa. Ndị a na-agụnye invertebrates niile na akụkụ nke vertebrates: azụ, amphibians, anụ ugbo. E wezụga bụ crocodiles, nke bụkwa anụ ugbo. Ugbu a, ụdị a na-agụnye ụdị anụmanụ ndị ọzọ - nke na-agba chaa chaa. Ịmụ banyere evolushọn, ọtụtụ ndị ọkà mmụta sayensị ruo mgbe ndị ọbara ọbara na dinosaur pụtara na nso nso a. Otú ọ dị, na ugbu a, e nwere echiche na ha ka na-ekpo ọkụ na ọbara site n'ụdị thermoregulation dị njọ. Nke a pụtara na ndị dike oge ochie nwere ike ịchọta na ejigide na nnukwu ego nke okpomọkụ nke anyanwụ, nke mere ka ha nọgide na-enwe okpomọkụ mgbe niile.

Akụkụ nke ọrụ ndụ

Ụmụ anụmanụ ndị na-egbuke egbuke bụ ndị ahụ, n'ihi usoro ụjọ ụjọ na-adịghị ike, nwere usoro nke na-ezughị okè nke usoro ihe dị mkpa dị mkpa n'ime ahụ. N'ihi ya, nchịkwa nke anụmanụ ndị nwere ọbara ọbara nwere ọkwa dị ala. N'ezie, ọ na-eji nwayọ nwayọọ nwayọọ karịa anụ ndị na-ekpo ọkụ na ọbara (oge 20-30). N'otu oge ahụ, okpomọkụ ahụ dị elu site na 1-2 ogo nke okpomọkụ okpomọkụ ma ọ bụ hà ya. Nkwado a bụ oge na-ejedebe oge na enwere ike ịchọta okpomọkụ site na ihe na anyanwụ ma ọ bụ na-eme ka ọ dị ọkụ site na arụ ọrụ muscle na ihe omume na-eme ka ọ bụrụ na a na-edozi njedebe mgbe niile n'èzí. N'ọnọdụ ahụ, mgbe ọnọdụ okpomọkụ nke dị n'ime ala daa n'okpuru kachasị mma, usoro niile metabolic na ọbara ọbara na-agbada. A ghaghị igbochi mmeghachi omume nke ụmụ anụmanụ, cheta ụgbụ ụra, butterflies na aṅụ na ọdịda. Ọ bụrụ na okpukpu abụọ dị elu ma ọ bụ karịa karịa, ihe ndị a na-adaba na ọdụm (anabiosis), na-enwe nchekasị, na mgbe ụfọdụ ịnwụ.

Oge oge

N'adịghị ndụ, e nwere echiche nke ịgbanwe oge nke afọ. A na-akpọkarị ihe ndị a na ugwu ugwu na ọnọdụ ugwu. Nlekọta niile na-eme mgbanwe ndị a. Ụmụ anụmanụ na-acha ọbara ọbara bụ ihe atụ nke ngbanwe nke ihe dị ndụ na-agbanwe agbanwe na gburugburu ebe obibi.

Mgbanwe maka gburugburu ebe obibi

Ọnụ ọgụgụ kasị elu nke ọrụ ọbara na-atụ ọbara ọbara na usoro ndụ ndụ (usoro ọmụmụ, mmeputakwa, ịzụ ụmụ) na-ada na oge ọkụ - mmiri na ọkọchị. N'oge a, anyị nwere ike ịhụ ebe niile na-ahụ ọtụtụ ụmụ ahụhụ ma na-ele ndụ ndụ ha anya. Na mmiri na mmiri, ị nwere ike ịchọta ọtụtụ amphibians (frogs) na azụ na ọkwa dị iche iche nke mmepe.

Na ọhịa na ala ahịhịa juru na-nnọọ nkịtị nākpu akpu (ngwere, agwọ, agwọ) si dị iche iche ọgbọ.

Na oge mgbede ma ọ bụ na njedebe oge okpomọkụ, ụmụ anụmanụ na-amalite ijikere ọkụ maka oyi, nke ọtụtụ n'ime ha na-anọ na anabiosis. Ka ha wee ghara ịnwụ n'oge oyi, usoro nhazi maka ịnye ihe oriri n'ime ihe ndị ha na-eme tupu oge eruo, n'oge okpomọkụ. N'oge a, mgbanwe nke cellular na-agbanwe, ọ na-aghọ obere mmiri ma na-agbazekwa mmiri, nke ga-eme ka usoro ihe oriri na-edozi ahụ n'oge oge oyi. Site na ọnụ ala na okpomọkụ, ọkwa nke metabolism na-ebelata, mmefu ike na-ebelata, nke na-enye ohere ọbara ọbara na-eji oge oyi dum eme ihe na ezumike, ọ bụghị ilekọta mmepụta ihe oriri. Otu ihe dị mkpa na-akwadebe maka ọnọdụ ọnọdụ ọjọọ na-adịghị mma bụ iwu nke ụlọ "mechiri emechi" maka oyi (olulu, burrows, ụlọ, wdg). Ihe omuma ihe omuma a nile bu ihe omuma na-emeghari kwa afo.

Usoro ndị a na-agbanwe agbanwe na-agbanwe agbanwe, ketara site n'ọgbọ ruo n'ọgbọ. Ụmụ anụmanụ ndị na-enwe mmerụ ụfọdụ na mkpụrụ ndụ ihe nketa nke na-ebu maka ozi nke a na-anwụ n'ime afọ mbụ nke ndụ, ụmụ ha nwekwara ike iketa nsogbu ndị a ma bụrụ ndị a na-apụghị ịgbagha.

Mmetụta nke edemede site na anabiosis bụ ịrị elu nke ikuku nke elu igwe na ọkwa dị mkpa, nke a na-ahụkarị maka klaasị ọ bụla, na mgbe ụfọdụ, ụdị ahụ.

Dị ka ozizi evolushọn, jiri obi ịta mmiri na ụmụ anụmanụ - bụ usụhọde Nigeria, bụ ndị n'ihi na nke na-adịghị ike mmepe nke thermoregulatory usoro nke ụjọ usoro nwekwara adịghị zuru okè.