Isi ihe omuma sayensi, njirimara ihe

Obodo ọbụla, site na ezinụlọ na-ejedebe na mmadụ n'ozuzu ya, nwere ihe ọmụma ọha. Ụdị ya bụ ahụmahụ, omume, okpukpe na ihe ndị ọzọ. Mana, obi abụọ adịghị ya, otu n'ime ụdị ndị kacha mkpa bụ sayensị. Ọ bụ ya na-emepụta ihe ọmụma ọhụrụ na ọha mmadụ.

Kedu ihe bụ sayensị

Sayensị bụ ihe ọ bụla karịrị agụmakwụkwọ ime mmụọ dị mgbagwoju anya nke dabeere na ọtụtụ akụkụ dị mkpa. Echiche, ihe omuma nke sayensị na akụkụ ya na-achọpụta ihe niile dị na nkà mmụta sayensị. N'ihe dị iche iche, a na-ewere sayensị dịka:

1. Usoro ihe omuma. N'ikwu ya n'ụzọ ọzọ, dịka usoro maka inweta ihe ọmụma ọhụrụ. Akụkụ a gụnyere ịmụta site na epistemology - ozizi nke ihe ọmụma banyere sayensị. Ndabere bụ isiokwu na ihe ọmụma. Ihe omumu sayensi nwere ihe si na ya bu ihe omuma nke uwa. Ọ bụ ebumnuche n'ihi na ọ dabere na ọnọdụ nke isiokwu ahụ.
2. Ụdị iche iche pụrụ iche. N'ezie, ọ bụ ngwaahịa na-akpata site na ime mmụọ nke ndụ mmadụ, na-egosipụta mmepụta ihe. Site na nke a, a na-ewere sayensị dịka otu n'ime ihe ndị dị mkpa dị mkpa nke mmadụ na-eme dị ka okpukpe, nkà, iwu, nkà ihe ọmụma, wdg. Mgbe sayensị na-etolite, akụkụ ndị ọzọ nke ọdịbendị na-agbanwe ya. Ụkpụrụ a na-emekwa ihe na-adịghị mma.
3. Social Institute. N'okwu a, anyị na-ekwu banyere ndụ mmadụ, nke a na-ahụ na sayensị dịka netwọk nke njikọ dịgasị iche iche. Ihe omuma nke ulo oru ndi a bu mahadum, ulo akwukwo, academies na ndi ozo. Ha na-arụ ọrụ iji dozie ihe aga-eme nke ọkwa ụfọdụ ma rụọ ọrụ kwesịrị ekwesị n'ọnọdụ ha. Ya mere, sayensị bụ nzukọ doro anya nke aha ya bụ iji gboo mkpa nke ọha mmadụ.

Akụkụ dị iche iche nke sayensị

Iji chọpụta ọdịiche dị iche iche nke sayensị, ọ dị mkpa na mbụ iji ghọta ihe dị mkpa nke echiche dị otú ahụ dịka njirimara nke njirimara sayensị. Ke ofụri ofụri, ha na-atụle na ozizi nke ihe ọmụma. Ọmụmụ ihe ha na-adabere n'ọchịchọ ịchọta akụkụ nke usoro mmụta sayensị, nke nwere ihe pụrụ iche pụrụ iche ma e jiri ya tụnyere ihe ndị ọzọ nke cognition. Ọbụna ndị ọkà mmụta sayensị oge ochie chere banyere ịchọta akụkụ ndị dị mkpa nke sayensị site na mmekọrịta nke ihe ọmụma na ụdị dị iche iche dị ka echiche, echiche, echiche, na ihe ndị ọzọ. Mgbe usoro mmepe ahụ, ndị ọkà mmụta sayensị nwetara ihe omuma nke sayensị nke nyere aka ịghọta okwu ahụ n'ụzọ miri emi karị. Nnyocha achọpụtara isi asaa.

• Ihe ịrịba ama mbụ nke sayensị bụ iguzosi ike n'ezi ihe na usoro ihe omimi nke ihe omimi sayensi, nke bu ihe di iche na enweghi ike imeri ihe omuma.
• Nke abụọ bụ imeghe, ma ọ bụ, na okwu ndị ọzọ, ezughị oke nke sayensị, ya bụ, nghọta ya na nkwado ya na usoro nke ihe ọhụrụ.
• Nke atọ - gụnyere ọchịchọ ịkọwa ọnọdụ ahụ, jiri eziokwu na ụzọ ziri ezi na-agbanwe agbanwe.
• Nkọwa n'ihe gbasara ihe ọmụma bụ akara nke anọ nke sayensị.
• Nke ise bụ ikike ịmịpụta ihe ọmụma sayensị n'okpuru ọnọdụ kwesịrị ekwesị na ebe ọbụla ọbụlagodi oge.
• Ihe omuma nke isii na nke asaa nke sayensị - enweghị ịdabere na nkà mmụta sayensị na njirimara nke onye ọkà mmụta sayensị na inwe asụsụ, ngwa, ụzọ, n'otu.

Nhazi nke sayensị niile

N'ịza ajụjụ a gbasara ihe kpatara usoro sayensị ahụ dị iche iche, BM Kedrov nwetara nkọwa zuru ezu. N'anya ya, a ga - ekebe sayensị niile na klas anọ. Klas mbụ bụ nkà mmụta sayensị, nke gụnyere agụmakwụkwọ na nghọta. Na nke abụọ o jikọtara sayensị mgbakọ na mwepụ, gụnyere mgbakọ na mwepụ na mgbakọ na mwepụ. Nke atọ bụ ihe kachasịsịsịsịsịsịsịsịsịsịsịsịsịsịsịsịsị ókè, dịka ọ na-agụnye ozugbo na nkà na ụzụ na nkà mmụta sayensị, na ndepụta nke:

• Mechanics;
• Ahịa;
• Astrophysics;
• Physics (chemical na anụ ahụ);
• Chemistry;
• Geochemistry;
• Geography;
• Geology;
• Mmiri nyocha;
• Nkịtị;
• Ọgwụ;
• Ngwurugwu.

Na ikpeazụ klas nke Kedrov bụ na-elekọta mmadụ na sayensị, nke na-ekewa atọ sub-edemede:

1. History, ethnography, nkà mmụta ihe ochie.
2. Okpukpe ndọrọ ndọrọ ọchịchị, akụkọ ihe mere eme, usoro iwu na akụkọ ihe mere eme.
3. Ọmụmụ asụsụ, nkà mmụta sayensị na nkà mmụta uche.

Akara nke ihe omumu nke sayensi nke oge a bu ihe di iche iche. Ihe kachasịsị bụ isiokwu na usoro cognition, nke dabeere na sayensị nke ọdịdị (nkà mmụta sayensị), ọha mmadụ (nkà mmụta sayensị) na iche echiche (nkà) dị iche. Engineering kpoputara. N'ezie, onye ọ bụla n'ime ndị sayensị dị iche iche nwere ike ịbịaru ọzọ n'ime nkeji edemede.

Nhazi ọkwa nke Sciences na dị iche iche akụkọ ihe mere eme oge

Na nke mbụ, Aristotle tụgharịrị ajụjụ banyere nhazi nke sayensị na klas ọbụna n'oge ochie. O weputara ato ato di iche iche: ihe omuma, ihe omuma na ihe okike. Onye na-ede akwụkwọ nkà ihe ọmụma bụ Mark Voror kọwara nhazi dịka nchịkọta nke sayensi ikpochapụ: dialectics, grammar, nkwupụta okwu, edemede, geometry, egwu, ịgụ kpakpando, ịmepụta na ọgwụ. Nhazi nke ndị ọkà mmụta Arab Arab bụ ihe kachasị mfe na nke kachasị nghọta. Ha na-ama ọkwa abụọ nke sayensị - Arabic na ndị mba ọzọ. Akpa gunyere ihe ndi ozo na ndi poetik, na nke abua - mgbakọ na mwekota, ogwu na astronomy. Na Middle Ages, ndị ọkà mmụta sayensị chọkwara ịkwalite ọdịdị ha nke nkewa. Hugo Saint-Victoria, n'ọhụụ ya, mere ka ndị ọkachamara sayensị anọ dị iche iche pụta:

1. Nkà ihe ọmụmụ physics na mgbakọ na mwepụ.
2. Ihe bara uru.
3. Ntucha - ịchụ nta, ọrụ ugbo, ọgwụ, igodo, ihe nkiri.
4. Eziokwu - ụda okwu na nkwupụta okwu.

N'aka nke ya, R. Bacon kwalitere nhazi nke dabere na ikike uche. Ìgwè nke mbụ gụnyere akụkọ ihe mere eme, kọwaa ihe ndị bụ eziokwu, nkà mmụta sayensị nke abụọ, nke atọ, nkà, edemede na akwụkwọ na nghọta kachasị. Rogan Becon kwenyere na nhazi nke sayensị dị mkpa na mpaghara anọ. N'ụzọ dị iche, e kwesịrị inwe mgbagha, grammar, ụkpụrụ omume, metaphysics, n'ime nkeji aka - iji kwụpụta mgbakọ na mwepụ, yana nkà ihe ọmụma. Mmasị, n'echiche ya, bụ sayensị kachasị mkpa nke ọdịdị.

Nhazi ọkwa nke Sciences nke ụmụ anụmanụ

Na-ekwu maka ọdịdị nke sayensị anụmanụ, otu ihe dị mkpa pụtara: nke otu ụdị. Nhazi ahụ na-ekewa ụmụ anụmanụ na vertebrates na invertebrates. A na - akụziri ndị na - ahụ maka ọgwụ dị iche iche sayensị ise: ornithology (nnụnụ), ọdịdị ahụ (mammals), ihe ndị na - agwọ ọrịa (amphibians), herpetology (reptiles), thelology (fish). Enwere ikpe mgbe ndị sayensị na-amụ primates dị iche iche, ma n'ọtụtụ okwu, ọ gụnyere na mbara igwe, n'ihi na primates bụ mammals site na ọdịdị ha. A na-ekewapụkwa iche iche iche na nyocha nke anụmanụ. Agụmakwụkwọ kachasị mfe na-amụ banyere usoro ọgwụgwọ, ụdị arthropods bụ arthropodology, ihe niile banyere mollusc maara maka ịkọ ọrịa, na ntinye nwere ike ịkọwapụta ihe niile nke ndụ ahụhụ. Ma enwere sayensị nke na - ejikọta ntụziaka ndị a nile - zoology, nke na - amụ ụmụ anụmanụ niile.

Ihe omimi dika otu n'ime sayensi kachasi mkpa

Ọrịa ọ bụla kachasị mfe iji gwọọ ya n'oge mbụ. Iji chọpụta ya n'oge kwesịrị ekwesị, ọ dị mkpa iji nlezianya nyochaa ihe mgbaàmà ndị na-apụta. Ihe omimi, dika sayensi banyere ihe omuma na ihe omuma nke oria a, abia na nke a. Ọ na-ezo aka na nkà mmụta ọgwụ, nke, iji ụzọ nke nchọpụta ahụike, na-enyocha mgbaàmà nke ọrịa. A na-ekewa sayensị nke ihe ịrịba ama nke ọrịa ahụ n'ozuzu na karịsịa. Ohaneze na-agụnye njirimara nkọwa na nhazi zuru oke nke mgbaàmà niile, yana usoro na usoro nke ọdịdị ha site na ike nke usoro iwu na uto nke pathologies. Otu ihe atụ nke ihe mgbaàmà ndị a bụ mbufụt, dystrophy, degeneration na ndị ọzọ. Ọmụmụ ihe omimi na-enwekwa ụdị mgbanwe dị iche iche nke mgbaàmà dị mkpa:

• Ọrịa;
• Inye ego (gosiputa mgbanwe ndi ozo na ihe ndi ozo);
• Njirịta ozi
• Ọcha.

Ka ọ na-erule oge mmalite, a na-ekewa ihe mgbaàmà na mmalite na mbubreyo. N'aka nke ya, ọgwụ ndị ọzọ na-akọwa ihe ịrịba ama na ihe mgbaàmà nke ụdị ọrịa ụfọdụ. Ịdọ aka ná ntị ahụike ọ bụla malitere ịmalite ọmụmụ ihe gbasara ọmụmụ ihe ọmụmụ nke otu ụdị. Enwekwara ihe omimi nke na-adabere na ọrịa ndị e ketara eketa. N'ime usoro nduzi sayensi a, ọrịa ndị e ketara eketa, a na-enyocha ihe mgbaàmà ha na ọrịa ha.

Na nche nke n'usoro

Nkà mmụta iwu kwadoro usoro ihe omuma banyere ala na iwu, iwu nke mmalite ha, mmepe na ọrụ. A na-ekewapụta atụmatụ nke sayensị iwu na atọ. Dị ka nke mbụ, a na-akpọ sayensị a dị ka ọdịdị mmadụ. Dịka akụkụ nke atụmatụ a, ọ ghaghị ịmụ mkpa nke ọha na eze, iwu iwu na agụmakwụkwọ, yana nye ndị ọrụ nke ubi a ozi dị mkpa maka ntinye iwu ọhụrụ.

Na nke abụọ ọ na-ewere dị ka na-ezo aka kpọmkwem na sayensị. Nke a bụ n'ihi na eziokwu na jurisprudence dabeere kpọmkwem ihe ọmụma, nke na-owụt ke kpọmkwem oke. Enwere echiche na ihe ka ọtụtụ n'ụkpụrụ iwu niile yiri ọgwụ, n'ihi na ha abụọ jikọtara ma ihe e dere ma tinye ya n'ọrụ. Dịka dọkịta, onye ọkịkpe nwere nsogbu metụtara ahụike na ndụ. Ọrụ nke ọkàiwu gụnyere ịmalite ọrụ mgbochi iji "gwọọ" ajọ omume na ndụ nke ọha mmadụ na ụwa ime mmụọ nke onye ọ bụla. Nke a gosipụtara àgwà ndị ọkà mmụta sayensị (n'ọnọdụ a, nkà ikpe na nkà mmụta ọgwụ), nke sitere n'oge ochie.

Ụkpụrụ nke atọ nke ịdị adị nke sayensị iwu bụ ikike ya iji gosipụta àgwà ọma nke sayensị ahụ. Nkwupụta a dabere n'eziokwu ahụ bụ na isi iwu na-etinye aka na nyocha banyere ngosipụta nke ebumnobi n'ebumnobi n'ihe gbasara iwu na-ebili n'usoro nhazi na mmejuputa iwu ọhụrụ na omume. Ọ bụ ya mere criminology, dịka otu n'ime usoro mmụta sayensị ji eme ihe, na-eme ka ị ghọta akụkụ ụfọdụ nke echiche mmadụ na itinye ihe ọmụma dị iche iche na usoro nyocha.

Ndị na-amụ ihe gara aga

Onye ọ bụla maara na n'amaghị oge gara aga, ọ gaghị ekwe omume iwuli ọdịnihu. Onye obula kwesiri imata ihe obodo, obodo ya na uwa dum biri n'oge di iche iche. Ịkọ akụkọ gbasara oge gara aga bụ onye a maara nke ọma na akụkọ ihe omumu sayensị na-ebu. Ọ bụ onye na-amụ ihe ndị sitere na mmalite oge ndụ mmadụ, na-adabere na usoro usoro ihe omume. N'ezie, isi ihe gbasara sayensị na usoro akụkọ ihe mere eme na-agbaso ụkpụrụ na iwu maka ịrụ ọrụ na isi mmalite, nakwa yana ihe ndị ọzọ na-egosi na usoro nyocha na usoro nkwubi nke na-enye anyị ohere ide akụkọ ihe mere eme ziri ezi. Ụzọ ndị a bụ nke Thucydides ji mee ihe mbụ. Ọ bụ ọrụ dịka usoro nke akụkọ ihe mere eme mere ka o kwe omume ịhapụ oge akụkọ ihe mere eme: oge ochie, oge ochie, Middle Ages, ọhụrụ na n'oge a. Enwere ọtụtụ ọzụzụ ịkọ akụkọ ihe mere eme, ọrụ nke na-enye ohere ọ bụghị nanị ịmata ihe gara aga, kamakwa ịhazi ya ma kọọrọ ya ndị mmadụ. Ndị isi bụ:

• Ihe omumu ihe omumu - sayensi nyocha na imuta ihe omuma nke oge gara aga;
• Nkọwa - ndị ọkà mmụta sayensị metụtara mmekọrịta ndị mmadụ;
• Ogologo oge - ihe omumu nke usoro ihe omumu nke ihe omuma.

Na nzọụkwụ nke Jules Verne

A naghị akpọrọ mgbasa ozi sayensị ihe ọ bụla ma ọ bụ ikesa n'etiti ọtụtụ ndị ọkà mmụta sayensị na usoro nwere ike ịnweta nghọta. Isi ọrụ nke ndị ọkà mmụta sayensị na-ewu ewu bụ nhazi data pụrụ iche site na asụsụ sayensị n'asụsụ nke onye na-ege ntị bụ onye na-adịghị na sayensị. Ha onwe ha, site na nkuzi sayensị akọrọ, mepụta akụkọ na-adọrọ mmasị nke ga-akpọte ọchịchọ ịmikpu onwe ya n'ọmụmụ ihe ya.

Otu n'ime ụzọ ndị bụ isi nke sayensị ndị na-emepụta ihe bụ sayensị. Otu nnukwu ọrụ na mmepe nke ntụziaka a bụ ọtụtụ ndị hụrụ n'anya Jules Verne. Ọ dị mkpa ịghọta na ka ị na-etinyekwu ego na nkà mmụta sayensị, otú ahụ ka ọ ga-adịrị ndị na-eto eto ịbanye n'ọhịa a. Ndị ọkà mmụta sayensị na-eme ike ha niile iji chekwaa ọrụ ha na ihe ha rụzuru na ịme ka ha mara ọgbọ. Ma e nwekwara ndị mmadụ na akụkọ ihe mere eme bụ ndị kwenyere na ihe ọmụma sayensị kwesịrị inweta naanị ndị mmadụ nọ na hel, ebe ọ bụ na ha, n'adịghị ka dum, maara kpọmkwem otu esi eji ha. Tycho Brahe kere òkè a. Ludwig Fadeev, onye na-akụzi banyere ndị ọkà mmụta sayensị dị na Russia, kwenyere na ọ dị mkpa iji mara ihe ọmụma sayensị (dịka ọmụmaatụ, onye ọ bụla ụtụ isi kwesịrị ịghọta ihe ụtụ isi dị). Ma, enwere oge na-enweghị ike ịghagharịgharịa, ya mere, ihe ọmụma banyere ebe a na-eme mkpọtụ, ụdọ, ebe Yang-Mills na-abịakwute ndị mmadụ na obere aghụghọ.

Sayensị nke narị afọ nke XXI

Mmalite nke usoro sayensị ọhụrụ, nke mbụ, jikọtara ọchịchọ nke sayensị ọ bụla ịghọ ọkachamara. Na njikọ a, ọtụtụ ụzọ ọhụrụ nke ihe ọmụma sayensị pụtara na narị afọ anyị:

1. Neuroparasitology bụ sayensi nke na-amụ macroparasites na-ebi na isi nke ezinụlọ cat, ma nwee ike ibi na ndị dị otú ahụ na-ekpo ọkụ ọbara dị ka ụmụ mmadụ.
2. Usoro ihe omumu - nduzi na ndu ndu, nke a na-ele anya ihe ndi di ndu site na akuko omuma.
3. Ihe omumu bu sayensi nke omumu ihe omuma nke n'eme uwa nke mbara ala ndi ozo n'enye aka nke telescopes ike.
4. Nutrigenomics bu omumu nke ihe ndi ozo di n'etiti ihe oriri na okwu nke genome.
5. Cliodynamics bụ ịdọ aka ná ntị sayensị nke na-agwakọta ihe dị mgbagwoju anya nke mmekọrịta dị n'etiti nnyocha gbasara akụkọ ihe mere eme, akụkọ akụ na ụba, usoro nyocha nke mgbakọ na mwepụ nke usoro mmekọrịta mmadụ na ogologo oge, nhazi usoro na nchịkọta akụkọ data.
6. Ihe omimi ihe omimi bu sayensi nke imebe na ime usoro ohuru ndi ozo.
7. Sociology arụmụka bụ sayensị na-achọ ịmụrụ ihe ọmụmụ na ọnọdụ na ọha mmadụ na-eji teknụzụ kọmputa maka nhazi ozi.
8. Ihe omumu nke ndi ozo bu nkuzi sayensi nke na-acho omuma nke inyefe echiche site na onye ozo gaa n'uzo ozo, uzo ha meghariri na imekota ya na ndi ozo.