Buddha na China na ya mmetụta na omenala nke mba

Mmetụta nke okpukpe Buddha na Chinese omenala dị ukwuu, nakwa ozizi nwere miri mgbọrọgwụ na mba dị iche iche. Ma ihe bụ mmetụta a na ihe ndị ọ na-eweta na ndị mmadụ? Ime ha na-aghọta na ya bara uru n'ezie nke mba ndị bi na-akpọ nkwenkwe na-ebi n'ebe ahụ dị ka Council nke Great Buddha? Ọzọkwa n'isiokwu a, anyị ga-ele anya na ihe ya anya ka okpukpe Buddha dị na China. Ma n'ihi na okwu a bụ nnọọ ọtụtụ na na achị, anyị nwere nnọọ ichikota isi ihe.

A nta banyere okpukpe Buddha

Tupu etinyewe isi isiokwu nke isiokwu a, ị ga-aghọta na otu bụ okpukpe Buddha. Obi abụọ adịghị ya, onye ọ bụla n'ime anyị nụrụ okwu a ọtụtụ ugboro na nwere ndika echiche nke ihe ọ bụ. Ma a na ihe ọmụma nwere ike gbasasịa ma ọ bụ ọbụna na-ezighị, ma ọ bụrụ na ha sere site untrusted isi mmalite. Nke a bụ ihe mere ị ga dịkarịa ala ịmụta a nkenke akụkọ ihe mere eme na ọdịdị zuru oke nke okpukpe Buddha.

Ebe a na-sitere okpukpe Buddha dị ka a ozizi? Ọ pụtara na n'ebe ugwu nke India, kpọmkwem ebe a chọtara ndị oge ochie na steeti dị ka Magadha na Kosala. Mmalite nke okpukpe mere na m na narị afọ iri BC. e.

Dị mwute ikwu na, ozi ndị ọkà mmụta sayensị na-nnọọ ụkọ banyere oge a, ma site kwa na-enwe ụfọdụ ubiere ike mmasị data. Ka ihe atụ, kpọmkwem oge dị mkpa iji nsogbu nke Vedic okpukpe, ma, dị ka anyị maara, ọnọdụ ndị a mgbe niile na-eme ka ntoputa nke ihe ọhụrụ, ntoputa nke ọzọ omume. The creators nke a ọhụrụ na-emekarị malitere nkịtị njem, na-ejegharị ejegharị ndị okenye, ndị dibịa afa na ndị mọnk. Otu n'ime ha na-hụrụ onye ndú nke okpukpe Buddha, Siddhārtha Gautama, onye a na-ghọtara site ya guzobere.

Ke adianade do, n'oge a na e nwere a na ndọrọ ndọrọ ọchịchị nsogbu. Na-achị mkpa ike, na mgbakwunye na nke agha, bụ nke ga-enyere na-ndị mmadụ nọrọ n'okpuru ha. Otú ahụ ike na okpukpe Buddha. Ọ na-ebe-ewere dị ka ndị eze okpukpe. Ọ na-e kwuru na ọ na-amalite na na ndị na-ekwu onye na-achị achị na-akọrọ Buddha echiche.

Na nkà ihe ọmụma nke oge ochie China: Buddha, okpukpe Tao, okpukpe Kọnfushọs

Atọ kwuru okwukwo bụ isi na Chinese na nkà ihe ọmụma. The usoro okpukpe nke mba na kpamkpam wuru na atọ ndị a omume, nke yiri nnọọ ka ọ bụla ọzọ. Gịnị atọ? The eziokwu na China bụ a nnọọ nnukwu ebe, na-ahụ na-ala dị iche iche na okpukpe obodo bụ nnọọ ihe siri ike. Ọ bụ ya mere onye okwukwo e guzobere dị iche iche agbata, ma site na mgbe ha na-agbanwe ghọọ ụfọdụ n'ime ndị a atọ okpukpe.

Gịnị bụ nkịtị n'etiti ndị a osimiri? Otu ihe dị mkpa mma bụ na-anọghị nke chi na onye ị chọrọ ka na-efe. Nke a bụ a dị nnọọ mkpa mgbe na ọdịiche Buddha okpukpe ndị ọzọ nke ụwa na nke e nwere mgbe ndị Chineke kasị elu. Ọzọkwa, ndị a na-akụzi peculiar nkà ihe ọmụma nwale nke ụwa. Ndị ọzọ okwu, ebe a ị gaghị ahụ doro anya ntụziaka, iwu ma ọ bụ nyere n'iwu, n'ihi na onye ọ bụla nwere nnwere onwe ime nhọrọ. Nke-atọ dị mkpa mma bụ na ndị a atọ ebe na-dokwara anya na ụmụ mmadụ na mmepe na onwe-mma.

Okpukpe Kọnfushọs, okpukpe Tao, okpukpe Buddha dị na China a mụụrụ n'oge dị iche iche. Ọ ghọrọ onye mbụ uka okpukpe, okpukpe Buddha, nke nwere afọ ọ bụla ihe ọtụtụ na-eso ụzọ. Ọ ga-kwuru na Chinese okpukpe Buddha (Zen Buddha) bụ dịtụ iche iche si ezi ihe na nke na-ewu ewu na India. Dochie ya abịara Tao, nke bụ na-ewu ewu n'oge a. Ozizi a na-ekwu banyere ime mmụọ ụzọ, ma na-enyere aka ịchọta ya.

Na ikpeazụ bụ okpukpe Kọnfushọs, nke dabeere na-ekwu na nzube a ndụ mmadụ bụ ihe e kere eke nke ndị ọzọ ihe ọma, na ndi mmadu na ikpe ziri ezi. Okpukpe Kọnfushọs, okpukpe Buddha na China na-kasị nkịtị. Ọbụna taa, ndị a abụọ okpukpe nwere ọnụ ọgụgụ kasị ukwuu nke ụmụazụ kwesịrị ntụkwasị obi na China.

The penetration nke okpukpe Buddha dị na China

Buddha na China na-amalite amalite nkebi. ya na-eto oge nwere na uzo nke oge anyị. Otú ọ dị, e nwere ihe gosiri, nke na-ekwu na ndị Buddha nkwusa pụtara na China, ma e nweghị ihe àmà nke a.

Ọ ga-kwuru na ihe ọmụma ahụ ndị ọkà mmụta sayensị bụ otú dị iche iche na ụfọdụ na isi mmalite na-ekwu na okpukpe Buddha malitere na China na a oge mgbe e ebibiela Tao na okpukpe Kọnfushọs. Nke a version adịghị nwere njinaka zuru oke, ma mfọn kasị ndị ọkà mmụta sayensị na ya.

The eziokwu na okpukpe Kọnfushọs, okpukpe Buddha na China na-anya interconnected. Ọ bụrụ na ndị na-eso ụzọ abụọ na ọnọdụ na-adịghị ọdịiche dị n'etiti nkwenkwe okpukpe, mgbe ahụ, ma eleghị anya, ha ga-achọghị otu direction. A doo anya bụ n'ihi eziokwu ahụ bụ na ndị Buddha in Ancient China ruo n'ókè ụfọdụ esemokwu na norms nke omume konfutsianstve.

Me okpukpe n'ime China ahịa bụ ndị sooro tinyere Great Silk Road si ọzọ na-ekwu. Banyere narị afọ nke abụọ AD, okpukpe Buddha malitere inwe mmasị na alaeze ukwu n'ụlọikpe.

Ma, Chinese mmadụ nwee ike ịdị otú mfe nye elu ochie, albeit yiri, nkwenkwe na ịmụta ozizi ọhụrụ? The eziokwu na okpukpe Buddha e aghọta site Chinese dị ka ụdị nke mgbanwe nke Tao, bụghị a kpam kpam ọhụrụ n'ezie. Na okpukpe Tao na okpukpe Buddha nwekwara anya nwere njikọ chiri anya karịrị oge, na taa, abụọ ndị a na ọnọdụ nwere nnọọ ihe na-nkịtị. History penetration ozizi nke Buddha na China na-agwụ mgbe mmalite nke narị afọ nke abụọ, mgbe e guzobere, "42 Isiokwu Sutra" - a dere okwu nke ozizi ndị bụ isi.

Mọnk ihe shigao

The nchoputa nke okpukpe Buddha, anyị maara, ma onye a na-ewere na nchoputa nke okpukpe a na China? Nwoke a bụ n'ezie ma na-akpọ ya ihe shigao. Ọ bụ a Parthian mọnk bụ onye rutere n'obodo nke Luoyang. Ọ bụ otu nwoke gụrụ akwụkwọ, na n'ihi na nke a ka o mere a oké ọrụ. N'ezie, ọ na-na-arụ ọrụ naanị, kama na ndị otu na nke na-enyere aka. Ha kpaliri banyere 30 Buddha ikwọ.

Ntak emi a ọtụtụ ọrụ? Nke bụ eziokwu bụ na-asụgharị okpukpe ederede bụghị ike, ma na-eme ya nri, ịghọta na-ede akwụkwọ ahụ bu n'uche na-enye ya ya ele ihe anya - na ọ bụ ọ bụghị ọ bụla nsụgharị pụrụ ime. An shigao mere ya, na o kere a mara mma translation na n'ụzọ zuru ezu na-egosipụta ọdịdị zuru oke nke Buddha ozizi. E wezụga nke a ọ na-mesoo ndị ọzọ mọnk, onye sụgharịrị sutras. Mgbe mbụ a pụrụ ịdabere na nyefe ọzọ na ndị ọzọ ndị mmadụ na-enwe mmasị na ọhụrụ na-emekarị.

Site na nke a mgbe na ihe emere n'ubọchi nke oge ndị ọzọ mgbe e kwuru okwu nke ukwuu na-eme ememme, nke na-eduzi ndị Buddha monasteries. Religious ije bịara ọzọ ọzọ na-ewu ewu na-agafe afọ, dị ka ihe na ọzọ mba ọzọ ozi ala ọzọ pụtara na steeti. Ma, n'agbanyeghị na intensification nke ndị a Filiks, ọbụna n'ihi na a na narị afọ ka e ghọtara na China na ihe ukara larịị.

nsogbu oge

Buddha oge ochie China e aghọta nke ọma, ma ka oge na-atụ, na-agbanwe ndị mmadụ na ike. A akara mgbanwe mere na IV narị afọ, mgbe ọ malitere iji merie n'elu elu-achị achị. Gịnị mere e ji na okpukpe ọhụrụ ngwa ngwa wee na-ewu ewu?

Akụkụ nke okpukpe Buddha dị na China, idu ke eziokwu na ọ na-abịa n'oge nsogbu mgbe ndị mmadụ dị na-adịghị mgbagwoju anya. Ọ mere n'oge a. The malitere nsogbu. Buddha okwuchukwu ekese ọtụtụ ndị mmadụ, n'ihi na okwu mmesi obi ike ndị na-eme ka udo kama iwe na-awakpo. Ke adianade do, ndị a detached ọnọdụ bụ nnọọ ewu ewu n'etiti oké ozu mmadụ.

Oké ozu South China hụrụ n'anya alaghachi azụ si eme ugbu a, na ndị mmadụ nkịtị na ekemende ikike a naanị na a ubé dị iche iche ụdị. Ọ bụ n'oge nsogbu ndị mmadụ chọrọ na-emikpu ya n'ime ụwa, ka ya ugbu a na-aghọta na ndị ọzọ. Nke ahụ bụ karịsịa okpukpe Buddha dị na China - o nyere ụmụazụ ya azịza nsogbu n'obi. Ibọrọ ndị unobtrusive, onye ọ bụla bụ free ịhọrọ ya ụzọ.

Dị ka a pụrụ ịdabere na isi mmalite, ọ nwere ike kwuru na na mba n'oge ahụ n'ihu na mgbanwe okpukpe Buddha, na nke ukwuu anya ugwo na-atụgharị uche. Ọ bụ n'ihi na nke a na oge ụfọdụ maka ndị na-anabata ọhụrụ dị ka mgbanwe nke ama mara okpukpe Tao.

Nke a ọnọdụ mere ka e nke a echiche ụgha n'etiti ndị Izrel na-agụ na Lao Tzu hapụrụ ebe obibi ha ma gaa India, bụ ebe ọ nọ a onye nkụzi nke Buddha. Egosi nke a akụkọ nwere bụghị, ma Taoists na-eji ya na ya polemical okwu na Buddha. N'ihi nke a, ndị mbụ a sụgharịrị nnọọ ọtụtụ okwu biiri si Taoist okpukpe. Mgbe a na ogbo nke okpukpe Buddha dị na China na ọ e ji eziokwu na-amalite a na-Chinese Buddha na Bible, nke na-agụnye Chinese nsụgharị Sanskrit odide na ihe odide site India.

Ọ ga-kwuru mọnk Dao An, onye meworo ka ndị kasị ukwuu onyinye mmepe nke okpukpe Buddha dị na China. Ọ aku ozi ala ọzọ ọrụ na-enye nkọwa, kere a mọnk ụkpụrụ na ẹkenam òtù nzuzo nke Maitreya Buddha. Ọ Dao An malitere tinye aha ndị nile Buddha mọnk (n'ihi na eziokwu na Gautama Buddha si Shakya ebo) nganiihu "Shi". The na-eso ụzọ onye mọnk ifịk ifịk rụrụ ụka na gbachiteere tesis bụ n'okpuru onye na-achị nke okpukpe, na ọ bụ ya kere òtù nzuzo nke Amitabha, onye ghọrọ ndị kasị ama na-ewu ewu chi na Far East.

Kumarajiva

N'otu oge mgbe e kweere na China - na etiti nke okpukpe Buddha. Nke a echiche bụ nkịtị n'ụbọchị ndị ahụ, mgbe ndị obodo a na isiokwu nke agha maka a ọnụ ọgụgụ nke na-awagharị awagharị. Religion na-enweta site na eziokwu na na China ọtụtụ mbuaha ethnicities. Bịara ebo mma natara ọhụrụ kweere, n'ihi na ọ na-echetara ha nke anwansi na ndị ọgọ mmụọ.

Kumarajiva - a ma ama mọnk-ekwusa na ugwu China. Ọ bụ uru na-arịba ama na a nke steeti, okpukpe, ghọrọ usoro n'okpuru siri nnọọ ike akara nke eze ukwu. Ọ Kumarajiva tọrọ fundamentals nke Buddha ụlọ akwụkwọ na China. Ọ na-aku translation nke mbụ odide na-ekwusa ozi ọma. Na V-VI narị afọ, ọ malitere a doo anya na alaka nke okpukpe (nke a malitere Kumarajiva). Ifịk ifịk wara a usoro nke "Indianisation" na doo nke authentic Buddha echiche. Na-eso ụzọ kewaa, nke bụ ntoputa nke 6 dị iche iche na ụlọ akwụkwọ. N'ihi ya, ndị ikpeazụ udi nke Chan okpukpe Buddha dị na China.

Onye ọ bụla akwụkwọ e grouped gburugburu ya nọchiri, nakwa dị ka gburugburu ụfọdụ odide (mbụ Chinese ma ọ bụ Buda). Na-amụ ọrụ n'aka mọnk Kumarajiva kere ozizi na mmụọ nke Buddha bụ ugbu a na ihe niile dị ndụ, nakwa na ị nwere ike ịgbapụ na-enyemaka nke "na mberede ọmụma."

Liang usoro

Mmetụta Tao na okpukpe Buddha na Chinese omenala mere ya ọrụ. Ugbua na VI na narị afọ, okpukpe Buddha ghọrọ ukara okpukpe na-achị ugbu a. Otú ọ dị, dị ka anyị na-ama mara, nke a mere na-enweghị nkwado nke ikike kasị enweghi ike. Onye so na nke a? Buddha na-akpọlite a ọhụrụ larịị nke Emperor Wu nke Liang Dynasty. O ji nnọọ a dị ịrịba ama mgbanwe. Buddha monasteries ghọrọ isi nwe ala, ha malitere n'ịwa revenue eze ukwu n'ụlọikpe.

Ọ bụrụ na ị na-ajụ ụdị okpukpe Buddha dị na China, bụ unequivocal azịza dịghị onye ga-enye gị. Ọ bụ n'oge ọchịchị Eze Ukwu bụ Liang usoro ndị eze kpụrụ na-akpọ mgbagwoju nke atọ okpukpe, ma ọ bụ San jiao. Kwa ozizi nke Na zuo ezu ọ bụla. E kweere na ndị Buddha ozizi egosiputa esịtidem na-ezo amamihe nke Chinese sages. Ọzọkwa n'oge a, okpukpe Buddha bụ a niche na emewo a kwesịrị ebe ke n'ememe ndị Chinese - na anyị na-ekwu okwu banyere ememe olili ozu.

A na ogbo e ji eziokwu ahụ bụ na Chinese malitere usọrọ ekpere ọrụ na All Mkpụrụ Obi 'Day usọrọ Buddha ụbọchị ọmụmụ. E nwere a na-eto eto nwetara òtù nzuzo na gbadata ntọhapụ nke ụmụ anụmanụ. Nke a òtù nzuzo bilitere site na ozizi na ọ bụla dị ndụ nwere a bit nke Buddha.

akwụkwọ nke okpukpe Buddha

Mgbasa nke okpukpe Buddha dị na China mere pụtara ngwa ngwa. N'oge na-adịghị anyị jisiri ike na-etolite ụfọdụ nke ụlọ akwụkwọ nke Chan okpukpe Buddha, nke a dị ịrịba ama mmetụta na ọdịnala ndị Far East. All ụlọ akwụkwọ nwere ike ike kere atọ iche iche: akwụkwọ treatises nke Sutra na dhyana.

School treatises dabeere na Indian ọkà mmụta sayensị. Na-eso ụzọ nke a na-emekarị ihe na-echegbu na ajụjụ nkà ihe ọmụma karịa agbasa ozizi ya. Ndị nkịtị na ndị mọnk ndị so akwụkwọ, dere, sị nkà ihe ọmụma treatises ma na-amụ ihe na e dere n'oge ochie. Akụkụ ọzọ nke ha na-eme na e si sụgharịa Indian Akwụkwọ Nsọ n'ime Chinese.

School sutras dabeere gburugburu otu isi ederede, nke họọrọ a ndú. Nke a bụ ihe Akwụkwọ Nsọ na-agbaso site niile ụmụ akwụkwọ, na nke a bụ ebe ha hụrụ na kasị elu okwu nke Buddha amamihe. Dị ka anyị na-ama ọfiọk, ụlọ akwụkwọ sutras dabeere kpọmkwem ozizi-okpukpe ederede. N'agbanyeghị nke a, ndị na-eso ụzọ aka na nchebara echiche nke ọtụtụ usoro iwu na metụtara nkà ihe ọmụma. ha mepụtara ihe ọkaibe usoro, nke na-esi ike ikwu ka a kpọmkwem Indian akụkụ.

Dhyana School - a akwụkwọ nkọ. Ebe a na-eso ụzọ na-eme yoga, ịtụgharị uche, na-ekpe ekpere ma na-azụ Psychotechnics. Ha na-ebu ihe ọmụma ha na ndị mmadụ, kụziiri ya a ụzọ dị mfe iji nyochaa gị ume na iduzi ya na ziri ezi. Ọ na-agụnye akwụkwọ na ụlọ akwụkwọ ndị okpukpe ikpo mọnk ịdọ aka ná ntị.

Buddha na omenala

E nwere doro anya na okpukpe Buddha na Chinese omenala na-arụ ọrụ dị mkpa. Mmetụta nke okpukpe a na-kasị anya na akwụkwọ, ije na art nke mba. Na ụbọchị nke Buddha mọnk nke ukwu ọgụgụ nke ebe obibi, ụka, abaitiat na nkume okụre na-wuru. Ha dị iche ụkpụrụ ụlọ ịma mma.

Ọdịdị nke a ugboro na-ji ihe mara na siri, nke na-egosi ndị na-abụghị mgbanwe ọdịdị nke Buddha. New okpukpe ụlọ dị nnọọ emelitere ochie na jọrọ njọ ụlọ ke China. Ha na-eguzo tiered n'elu ụlọ, nke na-anọchi heaven. All nke ọhụrụ ụlọ na ala okụre ndị kasị bara uru mere ncheta. Nnọọ organically dabara n'ime ụkpụrụ ụlọ ensemble nke frescoes, Bas-tụrụ na ndị e ji mara ahazi ọkpụkpụ.

Ahazi ụlọ na-ewu ewu na China maka a ogologo oge, ma n'ubọchi nke Buddha mọnk, ha na-agbasa na ọnụ ọgụgụ buru ibu. Ka ụbọchị, ọ bụla Chinese temple nwere ike hụrụ ihe ọkpụkpụ na-akpa azụ ka Indo-Chinese omenala. Yana okpukpe nke mba ahụ na ọ bụ na-a ọhụrụ anụmanụ, bụ nke na-nwere ike ịchọta na dị iche iche sculptural ọrụ - ọdụm. Ruo mgbe oge nke penetration kweere Gautama, na anụmanụ ọ fọrọ nke nta na-amaghị ama na Chinese ndị mmadụ.

Na okpukpe Buddha nyewo Chinese omenala, a ụdị ịhụnanya maka prose, nke mbụ nnọọ nkịtị e. Short akụkọ mechara ghọọ ndị kasị oké ọnụ maka Chinese ele ndị akụkọ ifo. N'otu oge ahụ, ntoputa nke akụkọ ifo na China mere ka e nke ibu Genres dị ka classic akwụkwọ.

Na Zen okpukpe Buddha na-arụ ọrụ dị mkpa e guzobere Chinese sere. N'ihi nka ẹkwọ Buddha School bịaranụ na ihe niile iji merie azụ a ọrụ pụrụ iche, nke mere na ha foto ndị linear echiche. Ebe obibi ghọrọ a ọgaranya isi iyi nke ihe ọmụma, dị ka ọ na-achịkọta ebe a, uche na dere ha oké ọrụ nke ndị mọnk, na-ese ihe, na-ede uri na ndị ọkà ihe ọmụma. Ndị a dị nnọọ bịara n'ebe obibi ndị mọnk jụ n'èzí ụwa na-eso gị n'ime ihe n'ụzọ. Ọ ga-kwuru na mbụ na Chinese Mọnk mepụtakwara ngọngọ obibi, i.e. ebi akwụkwọ nke ederede site multiplication site a matriks (mbadamba na mirror odide).

Chinese omenala bụ nnọọ onu replenished ekele Buddha akụkọ akụkọ ifo. Philosophy na akụkọ ifo na-anya nwere njikọ chiri anya na nke uche nke ndị mmadụ, nke ahụ emewo ọbụna ụfọdụ mmekọrita n'ezie akụkọ ihe mere eme ihe. Great mmetụta na nkà ihe ọmụma nke China bu Buddha echiche nke mberede nghọta na nsinammuo.

N'ụzọ dị ịtụnanya, ọbụna a maara nke ọma tii Chinese omenala na-nwere ya si malite na a Buddha obibi ndị mọnk. Ọ na-kweere na nkà nke na-aṅụ tii malitere mgbe ndị mọnk chọọ a n'ụzọ na-atụgharị uche na-adịghị na-ada n'ụra. N'ihi na nke a echepụta na bara uru na invigorating ọṅụṅụ - tii. Dị ka akụkọ mgbe ochie, a mọnk ede n'oge na-atụgharị uche, nakwa na ihe a na-emenụ, ọ na-bee ya nku anya. Dara nku anya nye Ome nke tii ohia.

ugbu

Ọ bụ n'ebe ahụ taa okpukpe Buddha dị na China? The obere azịza ajụjụ a siri ike. Ihe bụ na akụkọ ihe mere eme na ọnọdụ ndị dị otú ahụ na ebe ọ bụ 2011 na-eme nke Buddha bụ n'okpuru ike akara ke China. Nke a bụ n'ihi na eziokwu na oge a na Chinese ike kemgbe 1991, bụ a siri ike iwu. Ndị ọchịchị na-achọ iwu nke otú kwesịrị ịzụlite okpukpe Buddha dị na China.

Karịsịa, ndị mọnk na-ajụ Dalai Lama XIV, nke mere na-amụ Kọmunist akụkụ. Buddha mmeghachi omume ebumpụta ụwa na nke a bụ ihe kwere nghọta. Buddha na China nwere ohere zụlite ma chọta ọhụrụ na-eso ụzọ. A iwu nke ala mere ka ọtụtụ mgbe nke njide na aka ike. Dị mwute ikwu na, ka ụbọchị, China anaghị anabata okpukpe Buddha ke eke ụdị. Ikekwe na-eme n'ọdịnihu na ọnọdụ ga-mma, n'ihi na mbụk ndị Chinese bụ nnọọ nso na Buddha ele ndụ.

N'ịchịkọta, ọ ga-ahụ kwuru na nkà ihe ọmụma nke oge ochie China Buddha Enyi kacha enyi dị ka ihe yiri na nwa afọ. Nyefere ka okpukpe nkà ihe ọmụma echiche nke mba agaghị na-enweghị Buddha echiche. Okwu ndị dị ka "China", "okpukpe", "Buddha" na-mbụk jikọrọ na atọsa.